Bacillus subtilis en de QPS-status van de EFSA

Bacillus subtilis en de QPS-status van de EFSA
Wetenschappelijke duiding voor voedingssupplementen

Samenvatting

De QPS-status (“Qualified Presumption of Safety”) van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) is een centraal instrument voor de veiligheidsbeoordeling van micro-organismen. In dit artikel wordt uitgelegd wat QPS betekent, waarom Bacillus subtilis deze status heeft gekregen en welke betekenis deze classificatie heeft voor het gebruik in voedingssupplementen.

Wat betekent QPS (Qualified Presumption of Safety)?

QPS is een beoordelingsprocedure die door de EFSA is ontwikkeld voor een vereenvoudigde maar wetenschappelijk onderbouwde veiligheidsbeoordeling van micro-organismen die doelbewust in de voedsel- of diervoederketen worden geïntroduceerd.

Deze benadering is gebaseerd op de vaststelling dat bepaalde micro-organismen al tientallen of zelfs honderden jaren worden gebruikt, zeer goed zijn gedocumenteerd in de wetenschappelijke literatuur en geen relevante veiligheidsrisico’s vertonen.

In plaats van elke afzonderlijke stam opnieuw volledig te beoordelen, vindt de veiligheidsbeoordeling plaats op soort- of geslachtsniveau, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.

Meer informatie over het QPS-concept is beschikbaar bij de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) via de volgende link:
https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/qualified-presumption-safety-qps

Voorwaarden voor toekenning van de QPS-status

De EFSA kent de QPS-status alleen toe wanneer aan alle onderstaande criteria is voldaan.

Het micro-organisme moet taxonomisch duidelijk zijn gedefinieerd.

Er moet een voldoende wetenschappelijke kennisbasis beschikbaar zijn, inclusief een gedocumenteerde gebruiksgeschiedenis en solide wetenschappelijke gegevens.

Er mogen geen bekende pathogene eigenschappen aanwezig zijn.

Het beoogde gebruik mag geen aanvullende risico’s met zich meebrengen.

De QPS-status is gekwalificeerd, wat betekent dat deze aan specifieke voorwaarden kan zijn verbonden.

Waarom Bacillus subtilis een QPS-status heeft

Binnen het geslacht Bacillus maakt de EFSA een duidelijk onderscheid tussen geschikte en ongeschikte soorten. Terwijl bepaalde vertegenwoordigers, bijvoorbeeld uit de Bacillus cereus-groep, worden uitgesloten vanwege hun vermogen om toxinen te produceren, wordt Bacillus subtilis als fundamenteel veilig beschouwd.

De QPS-status voor Bacillus subtilis geldt onder de voorwaarde dat er geen enterotoxische activiteit aanwezig is, dat er geen emetische toxinen worden geproduceerd die braken veroorzaken en dat de gebruikte stam duidelijk en ondubbelzinnig is geïdentificeerd.

Deze differentiatie is essentieel omdat zij aantoont dat niet het geslacht op zichzelf doorslaggevend is, maar de specifieke soort en de individuele stam.

Belang van stamidentiteit (bijvoorbeeld DSM-nummers)

Een centraal aspect van de QPS-beoordeling is de duidelijke en ondubbelzinnige identificatie van een stam. Referentiestammen met een gedocumenteerde herkomst, zoals stammen met een DSM-nummer, maken traceerbaarheid, vergelijkbaarheid met wetenschappelijke gegevens en een regulatorische indeling binnen het QPS-kader mogelijk.

De loutere vermelding “Bacillus subtilis” is daarom wetenschappelijk onvoldoende. Alleen een nauwkeurige stamidentificatie waarborgt transparantie en een correcte beoordeling.

Wat de QPS-status uitdrukkelijk niet betekent

De QPS-status wordt vaak verkeerd begrepen. Het is belangrijk om de grenzen duidelijk te stellen.

QPS is geen toelating.
QPS is geen werkzaamheidsclaim.
QPS is geen gezondheidsaanbeveling.

De status beschrijft uitsluitend de veiligheidsbeoordeling van een micro-organisme onder vastgestelde voorwaarden. Uitspraken over gezondheidseffecten blijven onderworpen aan de Europese regelgeving inzake gezondheidsclaims.

Relevantie voor voedingssupplementen met Bacillus subtilis

Voor fabrikanten en gebruikers betekent de QPS-status een hoog niveau van regelgevende zekerheid, een duidelijke afbakening ten opzichte van niet beoordeelde micro-organismen en een focus op kwaliteit, identiteit en documentatie.

Met name bij sporenvormende bacteriën zoals Bacillus subtilis is deze wetenschappelijke duiding van centraal belang.

Aanvullende informatie

Producten met duidelijk geïdentificeerde Bacillus subtilis-stammen zijn hier te vinden:
Bacillus subtilis DSM 21097 – hoge dosering
https://bacillus-subtilis.eu/nl/collections/all

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter wetenschappelijke informatie en vormt geen gezondheidsclaim.

Auteur Andreas Kraus
Eigenaar en algemeen directeur Professionele leiding

Redactie en onderzoek Selina Kraus
Journalist BA Masterstudie management en leiding van online marketing